Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Tadıma yakmadan başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar bilhassa yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Burada no. 1 tubos nasıl içilir gibi tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo nasıl içilir benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek demektir ve bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu hemen yazmak gerekir, zira hafıza kısa sürede silikleşir. Her çubuğu iki kez koklamak hatayı önler çünkü kalabalık ortamlarda hafif kokular kolayca gözden kaybolur. Aroma gücü kendi başına iyilik ölçüsü sayılmaz; yalnızca gücü anlatır. Kısacası ilk tadımda acele etmemek hem de kriterleri baştan belirlemek işin temeli olur. Ölçüt netleşince her çubuk aynı cetvelle tartılır böylece yorumlar birbirini tutarlı olur. Tadım esnasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta durursa odaklanma artar.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle değerlendirmek doğru olmaz ayrıca erken acele edip sonuç çıkarmak kolay görülen bir hatadır. Başlangıç bölümde koku çoğunlukla hafif ama net başlar elbette bu düzen her çubukta aynen tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos tadım notları benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer çünkü gerçek karakter çoğu zaman burada saklıdır. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman yükselir ve notalar koyulaşır hem de çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç eksik olur. Kısa kalın çaplı vitola benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş görülür nitekim bu sebeple yavaş gitmek ödüllendirir. Sonlara doğru sıcaklık arttığından sertçe notalar baskın olabilir nitekim ısınmış tütün kendi karakterini ancak ortalarda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir not yazmak daha tutarlı sonuç verir. Evrelerin sınırı çoğu zaman keskin değildir, o nedenle kabaca üçe ayırmak yeterlidir. Değişimleri yakalamak için çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Çok sık nefes almak sıcaklığı artırır ve aromayı bozar.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu sayıya dökmek öznel izlenimi daha okunur kılar mutlaka aynı aydınlatma ile sessiz bir köşe tercih edilmelidir. Bir ile beş arası giden bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu da tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir kılar. 1 hafif notayı, beş de damakta baskın duran güçlü aromayı gösterir bu sayede odak bölünmez ve not doğruluğu yükselir. Petit julietas aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük puanlarda kalır hem de sonradan bakıldığında neyi kastettiğiniz hemen anlaşılır. Petit julietas 25'lik aroma profili benzeri aynı boydaki bir kutu de yumuşak notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir yoksa aynı ürün iki farklı puan alabilir. Notu vermeden önce birkaç nefes almak şarttır öte yandan yarım notlar vermek fazladan bir karmaşa yaratır. Skalayı her tadımda değiştirmemek karşılaştırmayı mümkün kılar. Skalanın ortası en çok tercih edilen puandır, çünkü dengeli aromalar çoğunluğu kapsar. Uçlardaki puanlar yalnızca istisnai durumlarda verilmelidir. Bu sayede kayıtlar anlamlı kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, dumanın sıcaklığını hem de aroma gücünü belirgin biçimde değiştirir bu nedenle yanış çizgisinin düzgün ilerlemesini da izlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk yanar, dolayısıyla keskin notalar çabuk öne çıkar nitekim dar çaplılarda sıcaklık birikimi belirgin biçimde hızlıdır. Petit royales nasıl içilir gibi ince ve kısa bir çubukta bunu hemen fark edersiniz ısınma hızı ise tadı hemen değiştiren bir etkendir. Geniş çaplı gövdelerde duman daha serin akar ama aromalar daha geç belirir hem de bu hız aromanın algılanma süresini daraltır. Regalias de londres benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı güzel gösterir küllenme dengesizse yorum kısmına eklenmelidir. Serin duman tadı daha okunur yapar ama şiddetini azaltmaz tersine kalın çubukta duman daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla çapı not defterine yazmak unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken önce dar çaplıyı ardından kalını seçmek iyi olur. Bu şekilde güçlü tat hafif olanın tadını gölgelemez. İkisi arasındaki bekleme zamanı en az otuz dakika olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki kanaldan gelir: dildeki his ve burnun duyduğu aroma oysa bu iki kanal birbirini tamamlar fakat eş anlamlı değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı kaydetmek iyi olur bu ayrım ilk bakışta önemsiz görünse de sonuçları oldukça etkiler. Dumanı dudaktan bırakırken burun yoluyla yavaşça bırakmak burun geçişi yöntemidir mesela ılık bir nefes aromayı çok geniş gösterir. Tadımda short churchills benzeri kremsi bir robusto bu denemede koku tarafını net verir üstelik burun tıkalıyken yapılan tadımlar sağlam olmaz. Yirmi dakikalık ince puro gibi ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha kısa bırakır sert bir çekiş ise narin notaları örter. Yoğunluk damakta zayıf ama burunda belirgin olabilir aynı şekilde çok sıcak bir yemekten sonra algı azalır. Bu iki izlenimi yan yana koymak öğretici olur; İki puanı ayırmak kafa karışıklığını giderir. Yeni başlayan tadımcılar açısından ilk adımda koku yoluyla gelen ipuçlarına bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça dil kısmı da detay göstermeye başlar. Değişik aromaları adlandırmayı alışkanlık yapmak algıyı keskinleştirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Damak yorulduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan zayıf hissedilir üstelik yemek aralarında deneme yapacaksanız bu önlem iyice önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra oda sıcaklığında su almak yararlı olur bu basit önlem aroma gücünün olduğu gibi okunmasını sağlar. Wide churchills neye benzer gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda yeterlidir çünkü doymuş bir damak en güçlü aromayı bile silik hissettirir. Sade kahve kakao tonlarını öne çıkarır, tatlı içecek ise onları gölgeler üstelik buzlu içecekler dili duyarsızlaştırır hem de tat algısını azaltır. Puritos serisi neye benzer benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri suyla daha net görünür bu yüzden hazırlık adımı ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her tadımda sabit tutmak kıyası korur nitekim yoğun şekerli sıvıdan hemen sonra baharatlı notalar olduğundan sert görünür. Yemekten hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Su ve kahve haricinde çay da kullanılabilir; asıl mesele içeceğin sade olmasıdır. Ağız tazelendikten sonra birkaç dakika beklemek faydalıdır. Aceleyle başlanan tadım çoğunlukla eksik kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo formatında yanış hızlı olduğundan aroma değişimi daha az bir alanda kalır üstelik ilk izlenim bu boylarda hızla kaybolabilir. Dolayısıyla ilk çekişler ve bitiş arasındaki oynamayı yakalamak daha zordur bu sebeple kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne göre daha sabırlı incelenmelidir. 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır böylece aroma gücünü gözlemeyi kolaylaştırır zira her çekişin payı daha büyüktür. Tadımda 20 mini sigarillo gibi mini ölçü ise sedir tonunu hızla gösterip sona erer zira değişim uzun süre değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek denemeden daha güvenilir izlenim verir bu nedenle düzenli ve dengeli çekiş tercih edilir. Teneke kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu belirler dolayısıyla not almayı çubuk yanarken değil hemen bitince yapmak daha rahattır. Bunu ayrıca yazmak yararlıdır. Ölçü küçüldükçe tat katmanı azalır, ama yoğunluk hissi korunabilir. Bu nedenle sigarillo değerlendirmelerini büyük boy notlarıyla birebir karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı sayfa kullanmak işe yarar.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Bir defalık bir deneme aroma gücü hakkında güvenilir bir fikir vermez yani her tadım önceki denemenin üstüne eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ve saat izlenimi değiştirir bu alışkanlık üç dört tadımdan ardından gözle görülür fayda verir. Dolayısıyla küçük bir tadım defteri açmak fayda sağlar aksi takdirde benzer aromalar defalarca baştan keşfedilir. Yıl dönümü sürümü puro benzeri yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde kakao notası değişiyor mu anlaşılır üstelik aynı çubuğa geri dönüp bakmak gelişimi ölçmenizi mümkün kılar. San cristobal bastiones puro benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını gösterir bu durum zaman kaybına yol açar. Saat, puro ismi ve puan tabloya girilmelidir gerçekten en eski kayıtlar sonradan okunduğunda ilginç farklar gösterir. Notlar birbirinden iki basamaktan çok sapma çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz oturur. Kayıtta kısa ifadeler ayrıntılı anlatımlardan daha işlevseldir. Mesela orta bölüm belirgin ahşap tonu gibi bir kayıt yeterli olur. İleride okunduğunda anlaşılır kalmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Gövde, dumanın damaktaki dokusunu tarif eder; aroma gücü ise notaların şiddetidir zira bu iki özellik aynı yönde hareket göstermek zorunda değildir. İkisi sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu ikisini ayrı düşünmek sonuçta daha dürüst bir yorum doğurur. El principe gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olsa da sütlü kahve notasını belirgin taşıyabilir mesela sert bir içim sönük bir tatla gelebilir. La cabaña aroma profili gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem notasını yüksek tutar üstelik ağır bir içim aromasız da kalabilir. Demek ki hafif içimli bir çubuk yüksek lezzet sunabilir tersi hâl da geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not yazmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle yoğun yazmak yerine ikisini ayrı değerlendirmek iyidir. Gövdeye bakıp yoğunluğu hesaplamak yanıltır. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk arasında aroma farkı bulmak hassas bir iştir. Bu becerinin gelişmesi sabır ile tekrarlı kayıt almayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel tercihiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, yoğunluk algısını en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir demek ki en sağlam değerlendirme koşulları değiştirmemekle başlar. Fazla kuru bir ortamda tütün hızlı yanar ve baharatlı notalar abartılır bu nedenle ortam şartlarını de deftere eklemek akıllıca olur. Aşırı nemli havada de çekiş tıkanır hem de aroma bastırılır ısı de yaprağın yanma hızını etkileyen başka bir etkendir. La prado aroma profili benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu nemi hesaba katmak yararlıdır aksi halde iki ayrı günde ortaya çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. Magnífico onlu kutu gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse fark daha doğru görülür tadım günü seçerken bunu unutmayın. Temiz hava ortamdaki yabancı kokuları azaltır, yoğun koku ise koku duyusunu bozar oysa asıl etken sıklıkla odadaki nem veya koku çıkar. Değerlendirmeyi her seferinde aynı odada yapmak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir odada koku birikirse sonraki denemenin tadı hatalı okunabilir. Pencere aralığı sağlamak çoğu zaman işe yarar. Rüzgar fazla sertse yanış düzeni bozulur.